Montenegro op koers voor krachtiger economisch herstel in 2021
De regio van de Westelijke Balkan herstelt zich van de door COVID-19 veroorzaakte recessie van 2020, dankzij een sneller dan verwacht herstel in 2021, zo blijkt uit de nieuwste editie van het reguliere economische rapport over de Westelijke Balkan, Vergroening van het herstel.
De vooruitzichten voor de regio zijn aanzienlijk verbeterd; de bbp-groei zal in 2021 naar verwachting 5.9 procent bereiken, na een krimp van 3.1 procent in 2020. De groei in de regio zal naar verwachting 4.1 procent bedragen in 2022 en 3.8 procent in 2023.
Dankzij een snel herstel in het toerisme zal de economie van Montenegro naar verwachting in 2021 sterk herstellen, met een geraamde groei van 10.8 procent, het hoogste percentage van de zes landen van de Westelijke Balkan. Een sterk zomers hoogseizoen heeft het herstel van de toeristische inkomsten ondersteund; deze zullen naar verwachting bijna 75 procent van het niveau van 2019 bereiken, tegenover de eerder geraamde 55 procent.
Het herstel van de economische activiteit heeft de overheidsinkomsten gestimuleerd, die in combinatie met zorgvuldig begrotingsbeheer hebben geleid tot een daling van het begrotingstekort van 11 procent van het bbp in 2020 naar naar schatting 4 procent in 2021. Het handhaven van begrotingsdiscipline op middellange termijn zal van cruciaal belang zijn, aangezien er onzekerheden op de loer liggen.
“De economische crisis die door de COVID-19-pandemie is veroorzaakt, blijft een bron van onzekerheid, maar biedt Montenegro ook een kans om te zorgen voor een veerkrachtig, inclusief en groen herstel na de pandemie,” aldus Christopher Sheldon, landenmanager van de Wereldbank voor Bosnië en Herzegovina en Montenegro. “De Wereldbank zet zich ervoor in Montenegro te helpen hervormingen door te voeren die macro-economische stabiliteit kunnen waarborgen, economische kansen kunnen creëren en een sterke, door de private sector geleide groei kunnen stimuleren.”
Het rapport stelt vast dat de werkloosheid in Montenegro hoog blijft, aangezien het herstel de arbeidsmarkt nog niet op gang heeft gebracht, waardoor de armoedevermindering maar langzaam weer op gang komt. De armoede zal naar verwachting in 2021 langzaam afnemen, maar blijft boven het niveau van 2019.
Het armoedepercentage in de regio zal naar verwachting zijn dalende trend van vóór de pandemie hervatten en met ongeveer 1 procentpunt dalen tot 20.3 procent, dicht bij het niveau van 2019.
Het herstel in de hele regio wordt aangedreven door de kracht van zowel de binnenlandse als de externe vraag. Een sterke opleving van de binnenlandse consumptie en van het reisverkeer in heel Europa heeft tijdens het zomerse hoogseizoen van 2021 geleid tot hogere geldovermakingen en een grotere toestroom van toeristen. Een sterk herstel in geavanceerde economieën gaf bovendien de vraag naar exportproducten uit de regio een impuls.
Het herstel blijft echter kwetsbaar. Vroege waarschuwingssignalen op de arbeidsmarkt vereisen dat beleidsmakers nauwlettend toezien. De banenverliezen als gevolg van de recessie en de nasleep ervan hebben vrouwen en jongeren onevenredig zwaar getroffen, wat de inspanningen om de al jarenlang lage arbeidsparticipatie in de regio te verhogen kan terugzetten. De jeugdwerkloosheid steeg in 2021 naar 37.7 procent, 5.4 procentpunt hoger dan in juni 2020, waardoor de vooruitzichten op werk voor jongeren nog verder verslechterden.
“Nu de landen van de Westelijke Balkan vooruitkijken naar een toekomst na de pandemie, moet hun beleidsaanpak gericht zijn op het aanpakken van belangrijke belemmeringen voor het scheppen van banen en economische transformatie, waaronder de groene transitie,” aldus Linda Van Gelder, landendirecteur voor de Westelijke Balkan bij de Wereldbank. “Alle zes landen zouden baat hebben bij hervormingen op het gebied van het ondernemingsklimaat, bestuur en digitalisering, die zouden bijdragen aan groei en de kloof met EU-landen zouden verkleinen.”
Het rapport gaat ook in op de macro-fiscale uitdagingen en de drijvende krachten achter de vergroening van de groei in de regio. De Westelijke Balkan bevindt zich nu op een belangrijk beslispunt met betrekking tot de naderende groene transitie.
Wereldwijde vooruitgang op het gebied van klimaatactie zorgt voor fundamentele veranderingen in de samenleving. Voorkeuren van consumenten en investeerders verschuiven, groene technologieën en nieuwe bedrijfsmodellen ontwrichten steeds meer markten en groene beleidsmaatregelen geven economische landschappen opnieuw vorm. Daarom wordt het vergroenen van de economie van een land een doorslaggevende factor voor internationale concurrentiekracht en het vermogen om internationale financiering en investeringen aan te trekken.
De Westelijke Balkan vormt daarop geen uitzondering. De regio wordt nog altijd gekenmerkt door een ontwikkelingsmodel dat sterk leunt op de vertrouwde bruine industrieën; de overstap naar een traject van groene groei is allerminst eenvoudig, vooral op korte termijn. Toch biedt de groene transitie aanzienlijke kansen voor de Westelijke Balkan – waaronder een hechtere integratie in op Europa gerichte mondiale waardeketens en toegang tot aanzienlijke EU-middelen om een groene transitie te helpen financieren.
Een doeltreffend beheer van deze groene transitie, met inbegrip van de vele beleidsmatige afwegingen, zal de komende jaren een centrale beleidsprioriteit voor de Westelijke Balkan moeten zijn.
